Τον Απρίλιο του 1924 οι Πατρινοί καλούνται να αποφασίσουν για το πολιτειακό

16.04.2022 / 9:16
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Share on print
3100

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΑΝΗΣ ΒΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ

Το  1924 αβασίλευτη Δημοκρατία νικά τη βασιλευόμενη Δημοκρατία και διώχνει τους Γλύξμπουργκ από τη χώρα μέχρι το 1935. Με τον τρόπο αυτό, η βαθιά πληγωμένη και ταπεινωμένη κοινωνία, τιμωρεί τη δυναστεία των Γλύξμπουργκ για τα τραγικά στρατιωτικά λάθη στο μέτωπο της Μικράς Ασίας που οδήγησαν στη Μικρασιατική Καταστροφή, αλλά και για τις συνεχείς παρεμβάσεις της στο πολίτευμα της χώρας και το στρατό.

Η Επαναστατική Κυβέρνηση των στρατιωτικών Πλαστήρα και Γονατά, η οποία ανέλαβε την εξουσία μετά την Καταστροφή, θα την παραδώσει στους πολιτικούς και στις εκλογές της 16ης Δεκεμβρίου 1923 θα αναδειχθεί η Δ΄ Συντακτική Εθνοσυνέλευση που θα αποφάσιζε για το πολίτευμα της χώρας.

Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου, ένας από τους προοδευτικότερους πολιτικούς της εποχής που έχει λάβει ξεκάθαρη θέση ζητώντας την πλήρη κατάργηση της, θα γίνει πρωθυπουργός στις 24 Μαρτίου 1924. Μια μέρα μετά, η Βουλή ενέκρινε ψήφισμα «περί εκπτώσεως της Δυναστείας και ανακηρύξεως της Δημοκρατίας».

Στις 13 Απριλίου 1924, ο λαός καλείται να πάρει θέση για την παραπάνω απόφαση της Δ΄ Συντακτικής Συνέλευσης, μέσω δημοψηφίσματος, ενώ ο βασιλιάς Γεώργιος Β’, που είχε διαδεχθεί τον πατέρα του Κωνσταντίνο Α’ τον Σεπτέμβριο του 1922 αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, βρίσκεται στην εξορία.

Το Δημοψήφισμα

Την Κυριακή 13 Απριλίου 1924, ο «Νεολόγος» των Πατρών κυκλοφορεί με πρωτοσέλιδο τίτλο: Σήμερον κρίνεται η τύχη της Ελλάδος. Ψηφίσατε όλοι ναι δια να την σώσητε οριστικώς από μεγάλους κινδύνους». Να σημειωθεί ότι οι εκλογείς κλήθηκαν να επιλέξουν ανάμεσα στην αβασίλευτη Δημοκρατία ρίχνοντας στην κάλπη το ψηφοδέλτιο  με το «Ναι» ή υπέρ της βασιλευόμενης Δημοκρατίας, ρίχνοντας το ψηφοδέλτιο που ανέγραφε «Όχι». Η ανοικτή θέση του «Νεολόγου» των Πατρών υπέρ της αβασίλευτης Δημοκρατίας, αλλά και η απουσία αναφοράς στις θέσεις των βασιλοφρόνων δεν πρέπει να προκαλεί εντύπωση, καθώς η κυβέρνηση είχε απαγορεύσει να δημοσιευτεί στις εφημερίδες ή να κυκλοφορήσει σε έντυπη μορφή το διάγγελμα του βασιλιά Γεώργιου από την Αγγλία, όπως επίσης και την δημοσίευση φωτογραφιών μελών της Βασιλικής οικογένειας στον Τύπο αλλά και την ανάρτηση αυτών σε δημόσιους χώρους.

Στο πλαίσιο αυτό και δεδομένης της ιστορικής διαδρομής της εφημερίδας, δεν προκαλεί εντύπωση στον αναγνώστη το γεγονός ότι σε εκείνο το φύλλο του «Νεολόγου» προπαγανδίζονται ανοικτά οι θέσεις υπέρ της αβασίλευτης Δημοκρατίας. Για παράδειγμα, στο κύριο άρθρο της εφημερίδας οι αναγνώστες καλούνται να επιλέξουν στην κάλπη ανάμεσα στην «Φαυλοκρατίαν – Βασιλείαν» και στην «Αρετήν – Δημοκρατίαν», ενώ δημοσιεύονται αναλυτικά ομιλίες που έγιναν σε συγκεντρώσεις υπέρ της Δημοκρατίας στην Πάτρα. Μάλιστα, όπως αναφέρει το ρεπορτάζ της εποχής: «Μέγιστη συρροή χθες βράδυ εις το κέντρον της Δημοκρατικής παρατάξεως, ένθα παρευρέθησαν πολλοί εργάτες και πρόσφυγες». Να σημειωθεί ότι, δικαίωμα ψήφου είχαν οι ντόπιοι, οι πρόσφυγες, οι μειονότητες και οι στρατιώτες.  

Η ψηφοφορία

Η νίκη της Προεδρευόμενης Δημοκρατίας ήταν σαρωτική, καθώς στις κάλπες βρέθηκαν 758.742 ψηφοδέλτια με το «Ναι» (ποσοστό 69,99%), ενώ υπέρ της βασιλευόμενης Δημοκρατίας – «Όχι» – ψήφισαν 325.322 εκλογείς (30,01%). Υπέρ της αβασίλευτης τάσσονται και οι Πατρινοί.

«Η Δημοκρατία επικράτησε συνολικώς» είναι ο κεντρικός τίτλος του «Νεολόγου» των Πατρών, την επομένη των εκλογών, την Δευτέρα 14 Απριλίου 1924. Στην εφημερίδα δίνονται και λεπτομέρειες για τον τρόπο διεξαγωγής της ψηφοφορίας, η οποία όπως μας πληροφορεί ο «Νεολόγος» των Πατρών, κύλησε ομαλά.

Όπως γράφει:

«Από προχθές ισχυραί περίπολοι με επί κεφαλής αξιωματικούς, διέσχιζον την πόλιν, προς τήρησιν της τάξεως και πρόληψιν επεισοδίων μεταξύ των οπαδών των δύο πολιτειακών παρατάξεων. Τους περιπόλους ηκολούθει ανά εις αστυφύλαξ. Όλα τα καταστήματα καθ’ όλην την ημέραν χθες, συμφώνως προς την διαταγήν της Αστυνομικής Διευθύνσεως ήσαν κλειστά. Μόνο παρέμειναν ανοικτά τα ζαχαροπλαστεία «Σπλέντιντ», «Πανελλήνιον», «Αίγλη», Μολφέτα, κλπ. Άμαξαι και αυτοκίνητα εφωδιασμένα με άδειας της Αστυνομικής αρχής μετέφερον τους ψηφοφόρους εις τα εκλογικά τμήματα. Από της 7ης πρωϊνής οι ψηφοφόροι ήρχισαν να κατακλύζουν τα εκλογικά τμήματα. Εις έκαστον εκλογικόν τμήμα υπήρχον και ανά 2-3 αστυφύλακες οίτινες ετοποθέτουν τους ψηφοφόρους τον ένα όπισθεν του άλλου, σχηματίζοντας ούτω τεραστίας ουράς. […]  Τα εκλογικά τμήματα των προσφύγων είχον τελείως κατακλυσθή. Οι πρόσφυγες ησύχως προσήρχοντο ίνα επιτελέσουν και ούτοι ως Έλληνες πολίται το ιερόν καθήκον. […] Οι στρατιώται της φρουράς Πατρών με επί κεφαλής αξιωματικούς προσήλθον και εψήφισαν εις το σχολείον παρά το Βρεφοκομείον. Επίσης εις το αυτό τμήμα εψήφισε και το άγημα του ορμούντος εις τον λιμένα πολεμικού «Ασπίς». Οι στρατιώται και οι ναύται κατά την διέλευσιν των εκ των οδών εφώναζον: Ναι! Οι στρατιώται επιστρέφοντες μετά την ψηφοφορίαν εκράτουν εις χείρας των το κίτρινον ψηφοδέλτιον (σ.σ. το ψηφοδέλτιο του «όχι»), ρίψαντες το λευκόν (σ.σ. του «ναι»), κατά πλειοψηφίαν σχεδόν, εις την ψηφοδόχον». […] Ο διοικητής του Β’ Σώματος Στρατού υποστράτηγος κ. Τσερούλης περιήρχετο τα εκλογικά τμήματα δια την τήρησιν της τάξεως και κανονικήν ενέργειαν της εκλογής. Επίσης και ο διευθυντής της Αστυνομίας κ. Τρύφωνας. Ομοίως επιβαίνοντες αυτοκινήτων αντιπρόσωποι των δύο παρατάξεων περιήρχοντο τα τμήματα και ελάμβανον πληροφορίας περί της εκλογής».

Οι προκηρύξεις από το αεροπλάνο

 Όπως γίνεται αντιληπτό, οι Ένοπλες Δυνάμεις διαδραμάτισαν ρόλο σημαντικό στο να «γύρει» το αποτέλεσμα υπέρ της αβασίλευτης Δημοκρατίας. Οι περιπολίες, πριν και κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας, υπό το πρόσχημα της τήρησης της τάξης, δεν είχαν άλλον σκοπό από το να επηρεάσουν τους ψηφοφόρους υπέρ του «Ναι». Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση Παπαναστασίου, στέλνει αεροπλάνο πάνω από την Πάτρα για να ρίξει προκηρύξεις υπέρ του «Ναι». Όπως γράφει ο «Νεολόγος» των Πατρών: «Περί την 9 1)2 π.μ. εθεάθη ιτάμενον άνωθεν της πόλεως, προερχόμενον δε εξ’ Αθηνών Κυβερνητικόν αεροπλάνον το οποίον μετά τινάς ελιγμού έρριψε προκηρύξεις, δι’ ων συνίστητο εις τον λαόν να ψηφίση υπέρ της Δημοκρατίας. Ωστόσο, η προκήρυξη δεν έγινε δεκτή με ικανοποίηση από όλους τους Πατρινούς. Όπως αναφέρει ο «Νεολόγος» των Πατρών  έξω από το εκλογικό Τμήμα του Αγίου Νικολάου, σημειώθηκαν μικροεπεισόδια όταν ένας αστυφύλακας «έσχισε μίαν προκήρυξιν εκ των ριφθεισών υπό του αεροπλάνου».

*Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Νεολόγος” των Πατρών

Ακολουθήστε το dete.gr στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News απο τον υπολογιστή αλλά και από την εφαρμογή Google News του κινητού σας.

Σχετικά Άρθρα

ροή ειδήσεων

trending

πρωτοσέλιδα