Το τέλος της ιδιοκτησίας

22.06.2024 / 15:30
touliatos

Του Δημήτρη Τουλιάτου

Ξεκινάω με κάτι που θα έχεις παρατηρήσει και ‘συ.

Δεν αγοράζουμε πλέον προϊόντα.

«Απολαμβάνουμε» υπηρεσίες.

Υπηρεσίες, που παρεμβάλλονται στην διαδικασία.

Που την καθοδηγούν και εν τέλει, την ορίζουν.

Η αλλαγή αυτή που είναι ήδη εδώ, κάποτε θα παρατηρηθεί ως μια επόμενη «εποχή»

Προοράμε σταδιακά προς την παροχή των πάντων, ακόμα και των πιο «υλικών» αγαθών, ως υπηρεσία.

Με άλλα λόγια, για την «από-προϊοντοποίηση» των πάντων γύρω μας, κάτι που έκανε εφικτό η ψηφιακή τεχνολογία.

Να στο πω με παραδείγματα, για να συνεννοηθούμε:

Πριν λίγα χρόνια η μουσική μας «περίμενε» στο σαλόνι ή στο υπνοδωμάτιό, με την έννοια ότι η συλλογή μας από βινύλια ή CD ήταν αγορασμένη ως προϊόν, δική μας να την κάνουμε ότι θέλουμε για όσο χρόνο θέλουμε.

Το ίδιο και οι ταινίες μας: είτε αγορασμένες (σε βιντεοκασέτα ή σε DVD) είτε νοικιασμένες για λίγες μέρες, σε κάθε περίπτωση πάντως σαν απτό, υλικό προϊόν.

Ομοίως και με τα βιβλία μας: τα αγοράζαμε από το βιβλιοπωλείο σε χαρτί, δικά μας να τα διαβάσουμε, δανείσουμε ή σημειώσουμε πάνω τους όσο θέλουμε.

Τίποτα από αυτά δεν ισχύει σήμερα. Η μουσική μας και οι ταινίες μας δεν μας ανήκουν πια σαν προϊόντα, παρά μόνο πληρώνουμε συνδρομή πρόσβασης σε υπηρεσία διάθεσής τους online.

Το ίδιο και με τα βιβλία: τα «αγοράζουμε» σε ψηφιακή μορφή από online βιβλιοπωλεία όμως είναι πολύ περιορισμένες οι χρήσεις σε αυτά που μας επιτρέπονται, και πολύ σπάνια μας ανήκουν πραγματικά για πάντα.

Με άλλα λόγια, το (πολιτιστικό) προϊόν έγινε πλέον (ψηφιακή) υπηρεσία.

Έχουμε περάσει από την εποχή της ιδιοκτησίας και των ιδιοκτητών, στην εποχή των χρηστών.

Και αν η ιδιοκτησία είναι «κακή», φαντάσου η χρήση!

Πως ξεκίνησε όμως όλο αυτό;

Δύσκολα μπορεί κανείς να πει ότι η αφετηρία ήταν μια Τρίτη πρωί, ή μια Τετάρτη απόγευμα!

Διάβασα κάπου ότι η αφετηρία εντοπίζεται από το software.

Οι πιο παλιοί, σαν εμένα, θυμούνται ότι στην αρχή το software έφτανε σε εμάς σε κουτιά (αρχικά με κασέτες, ή δισκέτες, μετά με άλλα ψηφιακά μέσα) που «κάθονταν» σε καταστήματα.

Κάθε ένας από εμάς έμπαινε στο κατάστημα, τα κατέβαζε από το ράφι, τα αγόραζε και στη συνέχεια τα πήγαινε στον χώρο του και τα εγκαθιστούσε στον υπολογιστή του, δικά του για πάντα (έστω, για όσο καιρό ήταν συμβατά με το λειτουργικό σύστημα, το hardware κοκ.).

Αυτό όμως άλλαξε, με ξαφνικό και βίαιο τρόπο, με το ίντερνετ: μόλις κάθε υπολογιστής μας συνδέθηκε online οι εταιρείες πληροφορικής βρήκαν έναν καταπληκτικό νέο τρόπο να αυξήσουν τα έσοδά τους, να βελτιστοποιήσουν τους φόρους τους και να εξασφαλίσουν την συνεχιζόμενη ύπαρξή τους για πάντα: το λογισμικό-ως-υπηρεσία / software-as-a-service (SaaS).

Με μια απλή κίνηση οι εταιρείες πληροφορικής αφαίρεσαν από τον χρήστη έλεγχο τόσο του λογισμικού του (που πλέον ελέγχεται online, από τις ίδιες) όσο και του υπολογιστή του (που παραμένει μόνιμα συνδεδεμένος με αυτές) αλλά και των χρημάτων του, αφού εκεί που κάποτε πλήρωνε ένα ποσό για απεριόριστη χρήση τώρα πληρώνει συνδρομή με τον μήνα.

Μα, θα μου πεις, αυτή δεν είναι η ιστορία της εξέλιξης;

Έρχεται κάτι, που ακυρώνει το προηγούμενο, που αλλάζει την ροή των πραγμάτων και παρέχει νέες δυνατότητες.

Ναι πράγματι έτσι είναι.

Αλλά εδώ μιλάμε για μια βίαιη μετατόπιση όχι στη διαδικασία, αλλά στα δικαιώματα.

Που βέβαια, μας ήρθε ωραία και πολύ ελπιδοφόρα!

Και, με πρώτο όχημα και θύμα, τη μουσική!

Το ίδιο και με τις ταινίες. Γιατί, επομένως, να παραπονεθεί;

Φυσικά, η τάση αυτή δεν σταμάτησε στα πολιτισμικά προϊόντα.

Ολόκληρη η βιομηχανία σήμερα προσπαθεί να μας πείσει ότι τα προϊόντα της (κλιματιστικά, καφετιέρες, αυτοκίνητα, τηλεοράσεις κλπ.) δεν είναι προϊόντα αλλά end-points σε υπηρεσία – δικαιολογώντας, φυσικά, μηνιαίες συνδρομές και μια μόνιμη, πλέον, σχέση με τον κατασκευαστή.

Κάπως έτσι, άλλωστε, εξηγείται (με την έννοια ότι κάποιος πληρώνει για τη συνεχιζόμενη ανάπτυξή του) και το IoT (internet of things).

Και γιατί παρακαλώ αυτό να είναι κακό;

Η αναζήτηση της γνώσης δεν υπήρξε ανέκαθεν βασική μας ανάγκη;

Σωστά, αλλά αυτό το ταξίδι κρύβει μια τεράστια παγίδα: την απώλεια του ελέγχου, της ιδιοκτησίας.

Επιμένω! Γιατί αυτό να είναι κακό;

 Ας επιστρέψουμε στο παράδειγμα της μουσικής

Πράγματι έχουμε πρόσβαση με, αντικειμενικά χαμηλή τιμή για όσα προσφέρει, σε όλη τη μουσική βιβλιοθήκη που υπάρχει ή σε περισσότερες ταινίες που θα μπορούσαμε ποτέ να δούμε, όμως αυτό είναι το μόνο που έχουμε: πρόσβαση.

Αν ποτέ σταματήσουμε να πληρώνουμε τότε δεν θα έχουμε απολύτως τίποτα: ούτε ένα τραγούδι, ούτε ένα μουσικό κομμάτι, ούτε μια ταινία δικά μας.

Αυτή ακριβώς είναι η βασική διαφορά μεταξύ υπηρεσίας και προϊόντος. Η υπηρεσία είναι παροδική (ή, έστω, ενσωματώνεται και πάμε παρακάτω) ενώ το προϊόν, θεωρητικά, μόνιμο.

Επίσης, η υπηρεσία ελέγχεται από εκείνον που την παρέχει, ενώ το προϊόν από εκείνον που το αγοράζει.

Οπότε;

Δεν γράφω τα παραπάνω στο πλαίσιο κάποιου τεχνοφοβικού κρεσέντου!

Το γράφω με την ελπίδα να προκαλέσει ανάλογο προβληματισμό και σε σένα.

Όπως ένα επεισόδιο του Black Mirror.

Ή το Ντιν – ντιν που ακούς από το ταμπλετ του ντελιβερά, πριν σου χτυπήσει την πόρτα!

Ακολουθήστε το dete.gr στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News απο τον υπολογιστή αλλά και από την εφαρμογή Google News του κινητού σας.

Σχετικά Άρθρα

ροή ειδήσεων

πρωτοσέλιδα