Τα μεροκάματα του…ποδαριού

25.11.2023 / 10:00
FB_IMG_1593279838194-1

Του Θανάση Κούστα

Την δεκαετία του 1960, πολλές δουλειές γίνονταν στο πεζοδρόμιο, στον δρόμο, ακόμη και στην θάλασσα. Εργασίες που είχαν να κάνουν με κατασκευές ή επισκευές, εμπορικές πράξεις αλλά και δουλειές του ποδαριού… Στην μνήμη μου έχω πολλές εικόνες τέτοιες από το Μαρκάτο, το Βλατερό, την Τριών Ναυάρχων, την Ψιλή και αλλού.

Ας ξεκινήσουμε την βόλτα μας ένα πρωινό του 1965, από τις σκάλες του Γιογκαράκη γωνία με Ηφαίστου. Το πεζοδρόμιο είναι φορτωμένο με σαρώματα, πλεξούδες με σκόρδα, ξύλινες καυκιές, κλουβιά για πουλιά, κουτάλες, σημαίες και κοντάρια, και κοφίνια κάθε μεγέθους, παραγωγής της οικογένειας Πομώνη. Το καλύτερο γλυκάδι στην Πάτρα είναι του Πομώνη. Μπροστά στο μαγαζί μεγάλες γυάλινες νταμιτζάνες με πλεχτό καλάμι, γεμάτες με ξίδι, το οποίο πωλείται μετά από δοκιμή. Το εργαστήριο είναι στις σκάλες πιο πάνω, απέναντι από το χαλβαδοποιείο Αγγελόπουλου-Ηλιάδη. δουλεύουν ασταμάτητα μέσα στη στέρνα το βρεγμένο καλάμι, αλλά κι έξω στις σκάλες, οι τεχνίτες που στην πλειοψηφία τους προέρχονται από τα Γύφτικα. Σωρός στις σκάλες και κρεμασμένα στους τοίχους, καλάθια, κόφες, κοφίνια, κανίστρες, κανιστρέλια και τρυγοκόφινα.

Πιο πέρα στην Ερισσού, συναντάμε το βαρελάδικο του Ραυτόπουλου, που στήνει τα βαρέλια του στον δρόμο. Βρεγμένες σανίδες, πλάνες και παστράγγουλα, πριόνια και ράσπες, ανάκατα στον δρόμο. Με υπομονή και τέχνη φορμάρει τα στεφάνια και ετοιμάζει τα βαρέλια, για να δεχθούν τα αρώματα του ροδίτη και της μαυροδάφνης.

Και νάσου ακούγεται μια φωνή. Είναι ο βαρικινάς με το κάρο του, φορτωμένο τις μπουκάλες με τη βαρικίνα, και τη στεντόρεια φωνή του «βαρικίναααααααααααααα… ο βαρικινάς!».

Και λίγο πιο πάσω ο πατσατζής με το κάρο του, «πατσεεεεεεεεεεεεές… και ποδαράκια!» με τις φωνές αναστατώνει τις γειτονιές. Με φαρδιά παντελόνια, ποδιά και τραγιάσκα, έχει κάπως αλλόκοτο σουλούπι. Έχει όμως συμπαθητική φάτσα, καθότι κοκκινομάγουλος, με μικρά στρογγυλά μάτια και αραιά φρύδια. Ο πατσάς έχει μεγάλη ζήτηση, ειδικά από τα μαγέρικα που τον έχουν στο βασικό τους μενού, κυρίως λαδορίγανη.

Στην γειτονιά μου Καραϊσκάκη και Μιαούλη, είναι ένας ψηλός Ιταλοπατρινός που επισκευάζει κάρα, σούστες και ξύλινες ακτινωτές ρόδες. Περιμένουν όλη μέρα οι καροτσέρηδες για να επιβλέπουν την επισκευή, με τον φόβο μην καθυστερήσουν και χάσουν κι άλλο μεροκάματο. Ο δρόμος είναι γεμάτος μπαταρισμένα κάρα και σπασμένες ρόδες, θύματα από τις λούμπες που είναι διάσπαρτες σε όλους τους δρόμους. Πριόνια, τανάλιες και σφικτήρες είναι τα εργαλεία για τους βοηθούς. Το αφεντικό είναι για τη ράσπα και το ροκάνι αλλά και για το καμίνι, που είναι αναμμένο στο βάθος, ενώ δίπλα κρέμεται ένα μεγάλο φυσερό. τώρα επισκευάζει ένα ξύλινο κόθρο και περνάει στον τροχό ένα καυτό σιδερένιο στεφάνι. Το βάζει καυτό για να σφίξει με τη συστολή, και ταυτόχρονα το μπουχίζει με κρύο νερό για να μην κάψει τη ρόδα. Έχω δει και στην παραλιακή τους αμαξοποιούς που πετάνε την ρόδα στην θάλασσα της ψιλής για να κρυώσει το στεφάνι και να σφίξει.

Λίγο πιο πάνω στην γωνία Κανακάρη και Υψηλάντου 223, λειτουργεί το εργαστήριο τυφλών, σε ιδιόκτητο κτίριο που έχει δωρήσει ο βιομήχανος και πολιτικός Περικλής Κρητικός. Στο εργαστήριο φοιτούν κυρίως νέοι τυφλοί και μαθαίνουν να φτιάχνουν σαρώματα, παντόφλες, ταπέτα, καρέκλες κ.λ.π. έχει εννέα μαθητές και διοικείται από εννεαμελές Διοικητικό Συμβούλιο. Συντηρείται με συνδρομές των 157 μελών της εταιρείας και με δωρεές φιλανθρώπων. Κι εγώ κάθε φορά που περνάω από εκεί θα συναντήσω κάποιον τυφλό να φτιάχνει σαρώματα στο πεζοδρόμιο.

Η βόλτα συνεχίζεται στην παραλία και μπροστά από το σταφιδεργοστάσιο του Ραβαζούλα, εργάτες ποστιάζουν σε ντάνες τα κιβώτια με τον μαύρο χρυσό προτού αναχωρήσει για τα μπακάλικα του Λονδίνου και του Λίβερπουλ… Και δυό εργάτες των σωματείου με δύο σίγλους καθένας κουβαλάνε θαλασσινό νερό από την τσίμα και τρέχοντας βρέχουν τους σωρούς της σταφίδας για να σφίξει και να πάρει βάρος.

Αυτή που ανεβαίνει την Γούναρη είναι η Κούλα η Πλανιδού που είχε ανακαλύψει πολύ νωρίς την «κυκλική οικονομία». Τίποτα δεν είναι άχρηστο από την επεξεργασία του ξύλου, ακόμη και το πριονίδι που είναι βουνά μέσα στο εργοστάσιο, χρησιμεύει για το σκούπισμα των καφενείων και των μαγέρικων για να μαζεύει τη λίγδα, καθώς ακόμη δεν έχουν μπει στην ζωή μας τα απορρυπαντικά. Και βέβαια τα πλανίδια είναι αποκλειστικότητα της Κούλας της Πλανιδούς, που συχνά την βλέπουμε κάτω από τις μεγάλες κορδέλες στα ξυλοσχιστήρια στο Τσιβλί να μαζεύει τα πλανίδια και μετά να ανηφορίζει κατά τα προσφυγικά που είναι η πελατεία της. Oι καλύτεροι αγοραστές της είναι οι νοικοκυρές στα Προσφυγικά, που τα χρησιμοποιούν ως προσάναμμα στα αυτοσχέδια μαγκάλια για τη θέρμανση, το μαγείρεμα αλλά και το ζεστό νερό, και με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζει το μεροκάματο.

Τα ξυλουργεία και οι καραβομαραγκοί της Ψιλής, είναι οι προμηθευτές της Κούλας και αυτή για να τους ευχαριστήσει σηκώνει τα φουστάνια της χορεύοντας και τραγουδώντας το “Queste palore d’ amore”.

Κάτω από το πάρκο του Αγιαντρέα και δίπλα από το καφενείο του Βουρνά είναι το κοκκινόχωμα, που έχει την παράγκα του ο Ντίνος ο καραβομαραγκός. Έχει ένα μικρό ναυπηγείο που κατασκευάζει και επισκευάζει βάρκες, καΐκια και γαϊτες. Κάθε μέρα ο Ντίνος παλεύει με τα ξύλα, τις μοράβιες και τα χρώματα.Τα εργαλεία του μια ξύλινη μεγάλη πλάνη κι ένα μεγάλο πριόνι τύπου «Ιωσήφ». Έχει επίσης μια ξύλινη μέγγενη, ξυλοφάϊ και ράσπα όπως και σκαρπέλα και βέβαια ένα ειδικό πλατύ σκαρπέλο για το καλαφάτισμα. Φτιάχνει ένα κορδόνι με λινάρι και το χώνει στους αρμούς για υγρομόνωση καθώς κοπανάει με τις ώρες το σκαρπέλο με ένα ξύλινο σφυρί, την ματσόλα.

Ακολουθήστε το dete.gr στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News απο τον υπολογιστή αλλά και από την εφαρμογή Google News του κινητού σας.

Σχετικά Άρθρα

ροή ειδήσεων

πρωτοσέλιδα