Τραμπ – Πούτιν: Θερμό «ειδύλλιο», αβέβαιο μέλλον | dete

Τραμπ - Πούτιν: Θερμό «ειδύλλιο», αβέβαιο μέλλον

Περίπου ενάμιση μήνα μετά τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές, η κυβέρνηση Μπαράκ Ομπάμα, λίγο πριν την αποχώρησή της, αποφασίζει την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία για παρέμβαση μέσω κυβερνοεπίθεσης στο αποτέλεσμα των εκλογών. Λίγες ώρες αργότερα ο Ρώσος υπ.εξ. προτείνει ως αντίμετρα την απέλαση Αμερικανών διπλωματών. Το σκηνικό θυμίζει εικόνες Ψυχρού Πολέμου σε μια πιο σύγχρονη τεχνολογικά εκδοχή. Όμως τι ακριβώς κρύβεται πίσω από τους λεονταρισμούς και – κυρίως – ποια στάση θα τηρήσει απέναντι σε όλα αυτά ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ;

Κυρώσεις Ομπάμα

Ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα έλαβε πρωτοφανή μέτρα την Πέμπτη ως ανταπόδοση για την φερόμενη ως ρωσική επέμβαση των εκλογών του Νοεμβρίου 2016, ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων από τη ρωσική πλευρά.

Η διοίκηση χαρακτήρισε την ανάμειξη της Ρωσίας «Σοβαρές, κακόβουλες κυβερνο-ενέργειες», γράφει το CNN και επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερα άτομα και πέντε ρωσικούς οργανισμούς με την κατηγορία της επέμβασης στις εκλογές. Επίσης διέταξε 35 Ρώσους διπλωμάτες να εγκαταλείψουν τη χώρα και το κλείσιμο δύο ρωσικών εγκαταστάσεων.

«Οι ενέργειες της Ρωσίας είχαν σκοπό να επηρεάσουν τις εκλογές, να διαβρώσουν την πίστη στους δημοκρατικούς θεσμούς των ΗΠΑ, να σπείρουν την αμφιβολία για την ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας και να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Οι ενέργειες αυτές είναι απαράδεκτες και δεν θα γίνουν ανεκτές,» ανέφερε εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου.

Το κλίμα μεταξύ Λευκού Οίκου και Κρεμλίνου παρέμενε ψυχρό εδώ και καιρό. Η τελευταία ρωσο-αμερικανική επαφή είχε γίνει στο Περού, όπου ο Ομπάμα είχε εκφράσει την ανησυχία του για τις σφαγές στο Χαλέπι και είχε επισημάνει την αφοσίωση των ΗΠΑ στην ανεξαρτησία της Ουκρανίας. Ο Ομπάμα είχε δηλώσει ότι «υπήρχαν ξεκάθαρες διαφορές στην πολιτική,» σύμφωνα με την US News.  Μετά τα γεγονότα στο Χαλέπι ο πάγος επεκτάθηκε.

Η αμήχανη χειραψία Ομπάμα-Πούτιν στο Περού που σχολιάστηκε.

 

Αντίδραση Τραμπ

Έστω και καθυστερημένη, η αντίδραση Ομπάμα δηλώνει μια διάθεση για μεταστροφή της αμερικανικής πολιτικής και σκλήρυνση της στάσης προς τη Ρωσία. Από την άλλη, ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος υποβάθμισε τα γεγονότα λέγοντας σε συνέντευξη Τύπου ότι οι υπολογιστές περιπλέκουν τα πράγματα και ότι «πρέπει να συνεχίσουμε τη ζωή μας.»

Η θέση του Τραμπ σε σχέση με τον Πούτιν παραμένει σταθερή. Δίνει στον Πούτιν το «αθώος λόγω αμφιβολιών», ακόμα και όταν τα συμπεράσματα των εμπειρογνωμόνων του δείχνουν το αντίθετο. Ο Ντιμίτρι Αλπερόβιτς της Crowdstrike λέει στο CNN ότι «τους πιάσαμε επ’ αυτοφώρο [τους Ρώσους χάκερ]». Ωστόσο ο Τραμπ χαριτολόγησε ότι ίσως το έκανε από τον καναπέ του ένας χοντρός.

Η στάση του Τραμπ σε σχέση με τη Ρωσία και τον Βλαντιμίρ Πούτιν είναι τόσο αμφιλεγόμενη, τόσο απαξιωτική των αμερικανικών θεσμών και των συμφερόντων της χώρας που έχει αποτελέσει τεράστιο σημείο τριβής μεταξύ Τραμπ και του κόμματός του. Ο γερουσιαστής της νότιας Καρολίνας Λίντσεϋ Γκράχαμ δήλωσε στο CNN πως «υπάρχουν ενενήντα εννιά στους εκατό γερουσιαστές που πιστεύουν ότι το έκαναν οι Ρώσοι και θα κάνουμε κάτι γι’ αυτό […] θα επιβάλλουμε κυρώσεις στον ίδιο τον Πούτιν και τον κοντινό του κύκλο.»

Ο γερουσιαστής της Αριζόνα, Τζον ΜακΚέιν, καυτηρίασε σε συνέντευξη Τύπου στο Ρόυτερς τα λόγια του Ντόναλντ Τραμπ: «Συμφωνώ με τον εκλεγέντα Πρόεδρο ότι πρέπει να συνεχίσουμε τις ζωές μας, χωρίς να επηρεάζονται οι εκλογές μας από εξωτερικούς παράγοντες, ειδικά τον Βλαντιμίρ Πούτιν που είναι κακοποιός και δολοφόνος…»

 

Αντίδραση Ρωσίας

Σε απάντηση ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεγκέι Λαβρόφ, πρότεινε στον Ρώσο Πρόεδρο να ανταπαντήσει απελαύνοντας 35 Αμερικανούς διπλωμάτες από την αμερικανική Πρεσβεία στη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη, σύμφωνα με το Αλ Τζαζίρα.

Ωστόσο ο Ρώσος Πρόεδρος την Παρασκευή δήλωσε στα κρατικά ΜΜΕ ότι δεν σκοπεύει να απελάσει τους Αμερικανούς διπλωμάτες αν και η Ρωσία διατηρεί το δικαίωμα να απαντήσει στις αμερικανικές προκλήσεις. Δήλωσε, επιπλέον, ότι θέλει να ξαναχτίσει τις ρωσο-αμερικανικές σχέσεις μετά την έναρξη της Προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. Ευχήθηκε μάλιστα και καλή χρονιά στον εκλεγέντα Πρόεδρο:«Συγχαίρω τον εκλεγέντα Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και ολόκληρο το αμερικανικό έθνος! Σας εύχομαι υγεία και ευημερία,» σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο Σπούτνικ.

Η φιλία των δύο ηγετών φαίνεται να υπερβαίνει ακόμα και τη διεθνή διπλωματία. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προσπαθήσει πολύ για να χτίσει αυτή τη φιλία. Σύμφωνα με το Politico έχει επιστρατεύσει ακόμη και τον θρυλικό πρώην υπ.εξ. Χένρυ Κίσινγκεργια να διαπραγματευτεί με τον Ρώσο Πρόεδρο. Ο Κίσινγκερ, γράφει το περιοδικό, μαζί με τον σταρ του κινηματογράφου Στήβεν Σηγκάλ και τον CEO της ExxonMobil, Ρεξ Τίλερσον (άνθρωπος – κλειδί, τον οποίο ο Τραμπ προορίζει για υπ.εξ.) είναι από τους λίγους Αμερικανούς που είχαν στενές επαφές με τον Πούτιν το περασμένο διάστημα.

Σχολιάζοντας το παρελθόν του Ρώσου Προέδρου στις μυστικές υπηρεσίες, ο πρώην υπ.εξ., τώρα στα 93 του, είχε πει σε παλαιότερη συνάντηση ότι: «Όλοι οι καθώς πρέπει άνθρωποι ξεκινούν την καριέρα τους από τις μυστικές υπηρεσίες. Το ίδιο κι εγώ.»

 

Το Μεσανατολικό

Στο προηγούμενο διάστημα ο πόλεμος στη Συρία φαινόταν να έχει βαλτώσει. Χωρίς την άμεση στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ ο πόλεμος ήταν ένας πόλεμος χαρακωμάτων και φθοράς. Οι Ρώσοι βομβάρδιζαν τους αντάρτες της αντιπολίτευσης. Οι ΗΠΑ τους στηρίζαν.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου 2016 οι ΗΠΑ και η Ρωσία συμφώνησαν σε μια κατάπαυση του πυρός που θα ακολουθείτο από κοινές αεροπορικές επιχειρήσεις με στόχο το Ισλαμικό Κράτος. Ο υπ.εξ. των ΗΠΑ Τζον Κέρυ είχε δηλώσει: «Κανένας δεν χτίζει βασιζόμενος στην εμπιστοσύνη. Βασιζόμαστε στην παρατήρηση, τη συμμόρφωση και το αμοιβαίο συμφέρον,» αναφέρει η Guardian.

Όμως οι ΗΠΑ υπαναχώρησαν της Συμφωνίας. Η Ρωσία από τη μία διαμαρτυρήθηκε για τη μη τήρηση των συμφωνηθέντων, από την αλλά ξαφνικά βρέθηκε να έχει το πεδίο δράσης όλο δικό της. Οι επερχόμενες εκλογές στην Αμερική σήμαιναν ότι με τους Αμερικανούς απασχολημένους στα εσωτερικά τους η Ρωσία μπορούσε να εφαρμόσει μια αυτόνομη πολιτική στη Συρία. Οι Ρώσοι δεν έχασαν καιρό.

Στα τέλη Σεπτεμβρίου ξανάρχισαν οι ρωσικές αεροπορικές επιδρομές στο Χαλέπι. Λίγες εβδομάδες αργότερα το Χαλέπι έπεσε. Ο Άσαντ κατέλαβε τα ερείπια της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης του, οι αντάρτες εκκένωσαν την πόλη και πήγαν στην Αλ-Μπαμπ για να ξαναβομβαρδιστούν αργότερα από τους Τούρκους και οι Ρώσοι βρέθηκαν με μια σημαντική στρατιωτική και διπλωματική νίκη και με γερό πάτημα στη Μέση Ανατολή. Οι Αμερικανοί είχαν πιαστεί στον ύπνο.

 

Διαπραγματεύσεις για την ειρήνευση

Η πτώση του Χαλεπίου έφερε στην επιφάνεια ένα σωρό ζητήματα. Από τη μίακύματα αμάχων και ενόπλων υποχώρησαν σε άλλες θέσεις, πολλοί από αυτούς επιστρέφοντας στην Ευρώπη ή τις χώρες τους με άγριες διαθέσεις. Από την άλλη αποκαλύφθηκε η κούραση και η φθορά που είχαν προξενήσει τέσσερα χρόνια πολέμου. Το μόνο σίγουρο ήταν ότι καμία στρατιωτική επιχείρηση δεν θα μπορούσε να δώσει άμεση πολιτική λύση και κανείς δεν ήταν για την ώρα διατεθειμένος να εμπλακεί σε δεύτερο γύρο συγκρούσεων, τουλάχιστον όχι προτού καταλαγιάσει η σκόνη από τα ερείπια του Χαλεπίου.

Η τρόικα που συστήθηκε στη Μόσχα από τη Ρωσία, την Τουρκία και το Ιράν στα τέλη Δεκεμβρίου, ανέλαβε να διαμεσολαβήσει για την ειρήνευση, πρώτο και απαραίτητο βήμα για μια ενδεχόμενη πιο μακρόβια πολιτική λύση. Το κύρος του πολέμου της προσέδιδε διαπραγματευτική ισχύ. Αναγκαστικά οι Ρώσοι έβαλαν και την Τουρκία στο παιχνίδι, ως διαμεσολαβητή για την αντιπολίτευση. Και πράγματι υπήρξε κατάπαυση του πυρός και διαβουλεύσεις και – ανεξαρτήτως τελικού αποτελέσματος – μια πρόοδος. Χωρίς την ΕΕ, τις ΗΠΑ και τη Σαουδική Αραβία.

 

Τι μέλλει γενέσθαι;

Η απάντηση της αμερικανικής διπλωματίας ήταν οι κυρώσεις Ομπάμα (με πρόσχημα τις επιθέσεις χάκερ;) Όμως το αυτί του Πούτιν δεν ίδρωσε, ευχήθηκε μάλιστα και χρόνια πολλά στους Αμερικανούς. Ο Ρώσος Πρόεδρος γνωρίζει ότι η απερχόμενη κυβέρνηση λίγα μπορεί να κάνει επί του παρόντος, ο χρόνος της είναι μετρημένος.

Έτσι όλα τα βλέμματα στρέφονται προς τον Ντόναλντ Τραμπ. Όμως απ’ ό,τι φαίνεται ο νέος Πρόεδρος έχει άλλα σχέδια για τις ρωσο-αμερικανικές σχέσεις. Ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει φανεί απρόβλεπτος, αντιφατικός και εκτός της πεπατημένης. Οι προθέσεις του παραμένουν επί της ουσίας άγνωστες και οτιδήποτε πούμε παραμένει εικασία.Ο κσόμος παρακολουθεί με κομένη την ανάσα.

Ωστόσο, ένα σενάριο θα μπορούσε να είναι ότι ο επιχειρηματίας Τραμπ, αντιμετωπίζοντας με «επιχειρηματικό βλέμμα» τη Μέση Ανατολή, βλέπει τα αμερικανικά συμφέροντα ως τα συμφέροντα των αμερικανικών πετρελαϊκών, κάτι που δεν θα αποτελούσε βέβαια και μεγάλη καινοτομία για την αμερικανική πολιτική. Η ExxonMobil έχει κάνει μνείες για την εκμετάλλευση πετρελαίων σε εμπόλεμες ζώνες. H εταιρεία έχει δύο θυγατρικές στο Ιράκ και την περίοδο 2010-13 έχει υπογράψει μια σειρά συμφωνιών για την εκμετάλλευση των πετρελαίων στοιρακινό Κουρδιστάν.

Έτσι, μπορεί να έχουμε μια win-win κατάσταση. Α) Ειρήνευση στη Συρία, οι Σύροι βρίσκουν αργά κι επώδυνα μια εσωτερική ισορροπία και η ΕΕ μπορεί να αναλάβει με το αζημίωτο την ανοικοδόμηση της χώρας, κάτι που θα ενδιέφερε πολύ τη Γερμανία που έχει αυξημένη συμμετοχή στα γεγονότα. Β) Η Ρωσία κερδίζει τις δάφνες που της χρειάζονται για εσωτερική κατανάλωση ως «μεγάλος διεθνής παίκτης» και πάτημα για μελλοντικές επιχειρήσεις. Γ) Η Αμερική παίρνει τα πετρέλαια της Μοσούλης και όλοι είναι ευχαριστημένοι, σωστά; Λάθος.

Ακόμα και αν όλα πάνε καλά και τηρηθεί η εκεχειρία, οι τζιχαντιστές κάτσουν ήσυχοι, η αντιπολίτευση τα βρει με τον Άσαντ, το Ιράν δεν τινάξει τη συμφωνία στον αέρα και συμφωνήσουν και οι χώρες του Κόλπου, τα πράγματα δεν θα είναι καθόλου απλά για τον Ντόναλντ Τραμπ στο σπίτι. Η εξωτερική πολιτική δεν είναι ζήτημα κύρους μόνο για τη Ρωσία. Τα γεράκια του Πενταγώνου και οι ρεπουμπλικάνοι πατριώτες δεν έχουν σκοπό να αφήσουν τον Πούτιν να κάνει ό,τι θέλει στη Μέση Ανατολή και ζητούν μια Αμερική με έντονη διεθνή παρουσία.

Εξάλλου, εκκρεμούν και άλλα μείζονα ζητήματα όπως η Ουκρανία, τα πυρηνικά και οι αντιπυραυλικές ζώνες στην Πολωνία και – φυσικά – οι κυβερνο-επιθέσεις απ’ όπου ξεκινά το όλο θέμα.  Και βέβαια, η Τουρκία, που τρέχει να προλάβει τηνκουρδική επέλαση, με τελευταίο θέατρο των επιχειρήσεων την αλ-Μπαμπ (όπου μέρος των ανταρτών του Χαλεπίου βρήκε καταφύγιο).

Οι Κούρδοι της Συρίας ανακοίνωσαν μετά τις δηλώσεις για εκεχειρία ότι σχεδιάζουν ομοσπονδιακή κυβέρνηση στα κατεχόμενα της Βόρειας Συρίας. Τα δύο τρίτα του κουρδικού παζλ τείνουν να συμπληρωθούν. Το τρίτο βρίσκεται μέσα στην ίδια την Τουρκία και ο Ερντογάν δεν πρόκειται σε καμία των περιπτώσεων να το αφήσει έτσι.

Γι’ αυτό, ο συσχετισμός των δυνάμεων παραμένει ασταθής. Οι Αμερικανοί ίσως θέλουν τους Κούρδους στη Συρία και το Ιράκ και η Ρωσία ίσως να μην έχει πρόβλημα με αυτό. Έχει όμως η Τουρκία, που περιμένει από τη Ρωσία βοήθεια εναντίον τους, ως αντάλλαγμα για τη μεσολάβηση με τους αντάρτες για την ειρήνευση στη Συρία. Αν η Τουρκία υπαναχωρήσει, ακόμα και με ενδεχόμενη σύμπραξη ΗΠΑ-Ρωσίας οι εύθραυστες συμμαχίες μπορεί να γίνουν κομμάτια επαναφέροντας στην περιοχή τον κύκλο του αίματος (κάτι που πιθανότατα θα συμβεί ούτως ή άλλως).

Αλλά αυτή τη φορά οι επόμενες τρομοκρατικές επιθέσεις μπορεί να μην είναι στο Βερολίνο και το Παρίσι, αλλά στη Μόσχα και την Ουάσιγκτον…