“Σχολικό άγχος και εξετάσεις-Αίτια και τρόποι αντιμετώπισης”… από την Αγαθή Ρογδάκη | dete

"Σχολικό άγχος και εξετάσεις-Αίτια και τρόποι αντιμετώπισης"... από την Αγαθή Ρογδάκη

Το άγχος είναι ο φυσιολογικός τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα μας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή κατάσταση. Είναι ένα έντονο, δυσάρεστο συναίσθημα που εμφανίζεται από ένα αόριστο κίνδυνο που επίκειται, μια απειλή και αποτελεί μία κοινή αντίδραση που παρατηρείται στην μεγαλύτερη πλειοψηφία των ανθρώπων. Το άγχος είναι ουσιαστικά ένας μηχανισμός  αυτορρύθμισης του οργανισμού, που μας κινητοποιεί και μας αναγκάζει να βρίσκουμε λύσεις, όταν όμως είναι έντονο ή το αισθανόμαστε με ασήμαντες αφορμές και εμποδίζει την καθημερινή μας λειτουργικότητα, τότε γίνεται παθογόνο.

Μπορεί όμως ένα παιδί να έχει άγχος;

Η εμφάνιση άγχους δυστυχώς, γίνεται όλο και πιο συχνό πρόβλημα στις παιδικές ηλικίες. Η κοινωνία όπου ζουν και μεγαλώνουν τα σημερινά παιδιά, είναι ιδιαίτερα απαιτητική και ανταγωνιστική. Άλλωστε στις μέρες μας και οι περισσότεροι γονείς βιώνουν και οι ίδιοι έντονο άγχος, εξαιτίας των καθημερινών προβλημάτων, που έχουν να αντιμετωπίσουν. Επομένως, πώς είναι δυνατόν όλα αυτά να αφήνουν ανεπηρέαστα τα παιδιά;  Ερευνητικές μελέτες δεικνύουν ότι το άγχος και η εκδήλωση του, είναι από τις συχνότερες διαταραχές της παιδικής και εφηβικής ηλικίας και απαντάται στο 7.3% του πληθυσμού. Όσο αφορά το φύλο  τα κορίτσια είναι δύο φορές πιο πιθανό να βιώσουν κάποια αγχώδη διαταραχή.

Μια ιδιαίτερα συχνή μορφή άγχους είναι το σχολικό άγχος, που σχετίζεται με την προσαρμογή του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον και την προσπάθεια του να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του. Το παιδί, αλλά και ο έφηβος, δεν έχει ασφαλώς την ωριμότητα να γνωρίζει ότι είναι σε θέση να αντιμετωπίσει όλες αυτές τις φυσιολογικές αλλαγές της ζωής, πόσο μάλλον τις απρόσμενες –όπως το χωρισμό των γονιών- που συχνά ξεπερνούν πράγματι τις δυνάμεις του.

Παράγοντες άγχους στη σχολική ηλικία μπορεί να είναι: το σχολικό περιβάλλον,  η πίεση για υψηλή απόδοση στο σχολείο, οι σχέσεις με συνομηλίκους, οι υποχρεώσεις των μαθημάτων, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με κάποια μαθησιακή δυσκολία, ο σχολικός εκφοβισμός, οι οικογενειακές συνθήκες διαβίωσης, η αλλαγή στην εμφάνιση (σπυράκια, γυαλιά, σώμα), η εφηβεία κ.ά. Κάποιες από τις επιπτώσεις της μη έγκαιρης αντιμετώπισης του άγχους στα παιδιά είναι η σχολική αποτυχία, η μη ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων και η κατάθλιψη. Άλλωστε τα παιδιά, αντιδρούν διαφορετικά στο άγχος ανάλογα με την ηλικία τους, την προσωπικότητά τους και τις δεξιότητες αντιμετώπισης που έχουν αναπτύξει. Οι γονείς πρέπει να είναι προσεκτικοί, ώστε να αποκωδικοποιούν τα μηνύματα άγχους του παιδιού και να μη διστάζουν  να ζητούν βοήθεια από ειδικούς, όταν αυτό απαιτείται για την καλύτερη αντιμετώπιση.

Για αρκετά παιδιά οι εξετάσεις, είτε αυτές είναι ενδοσχολικές (διαγωνίσματα, τεστ), είτε είναι Πανελλαδικές (συνήθως αυτές είναι και οι πιο απαιτητικές) ή στα πλαίσια σπουδών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αποτελούν πηγή έντονου άγχους με ανεπιθύμητες επιπτώσεις. Το άγχος κινητοποιείται συνήθως από τις αρνητικές σκέψεις, οι οποίες σχετίζονται με το φόβο και την αγωνία του παιδιού για την επίδοσή του στις εξετάσεις και σε περίπτωση αποτυχίας το κοινωνικό κόστος, δηλαδή τι θα πουν οι φίλοι και ιδιαίτερα οι γονείς, που μπορεί να τους απογοητεύσει ή να μην επιβεβαιώσει τις προσδοκίες τους. Σημαντικό στοιχείο για την απαλλαγή από το άγχος είναι να αλλάξει το παιδί τρόπο σκέψης όσον αφορά στις εξετάσεις. Για να γίνει όμως κάτι τέτοιο χρειάζεται να αλλάξει πρώτιστα και ο τρόπος σκέψης των ίδιων των γονιών. Οι εξετάσεις συνιστούν απλά μια δοκιμασία και προετοιμάζουν το παιδί, ώστε να ανταποκριθεί σε μελλοντικές απαιτήσεις της ζωής του. Αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να βοηθήσουν τα παιδιά να προσαρμόζονται ψυχολογικά σε δύσκολες καταστάσεις, περιορίζοντας έτσι τις αρνητικές επιπτώσεις που συνδέονται με αυτές.

Το πιο βασικό από όλα είναι η διατήρηση της ηρεμίας στο οικογενειακό περιβάλλον και η αποφυγή εντάσεων. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από σταθερότητα και                                                                                     συμπαράσταση, αλλά και αποδοχή από την οικογένειά τους. Κάθε γονιός γνωρίζει τις δυνατότητες του παιδιού του, τους στόχους του και κυρίως τα ατομικά του κίνητρα. Είναι πολύ αγχωτικό να ζητά λοιπόν από το παιδί του να γίνει ξαφνικά κάτι άλλο από αυτό που είναι, ειδικά κατά τη διάρκεια των εξετάσεων. Οι γονείς είναι σημαντικό να ενθαρρύνουν τα παιδιά και να τα καθησυχάζουν, όταν εκφράζουν τους φόβους τους, να στηρίζουν  το παιδί τους  σε αυτό που κάνει με όση προσπάθεια καταβάλλει το ίδιο, να δημιουργούν ήρεμο και ευχάριστο κλίμα στο σπίτι φροντίζοντας να είναι παρόντες και αρωγοί, με θετικά σχόλια και διάθεση, παρέχοντας τη σωστή διατροφή και τις κατάλληλες συνθήκες για μελέτη.
Σίγουρα οι απαιτήσεις της σημερινής κοινωνίας, επιφορτίζουν γονείς και παιδιά με περισσότερους ρόλους  απ’ ότι παλιότερα, που αναμφίβολα προσδίδουν άγχος στην καθημερινότητά τους. Ας μην ξεχνάμε ωστόσο, πως κύριος στόχος της όποιας αγωγικής επίδρασης μέσα στην οικογένεια και στον εκπαιδευτικό χώρο, πρέπει να είναι η δημιουργία ευτυχισμένων και ισορροπημένων ανθρώπων προς όφελος των ίδιων και του κοινωνικού συνόλου.

 

Αγαθή Κ. Ρογδάκη

Εκπαιδευτικός-Τοπογράφος Μηχ/κός ΕΜΠ

Σχολική Σύμβουλος Α/θμιας Εκπ/σης Αχαΐας