Ο ΑΣΟ τα πληρώματα και η μηχανή της κορινθιακής σταφίδας με την ιστορίας της… | dete

Ο ΑΣΟ τα πληρώματα και η μηχανή της κορινθιακής σταφίδας με την ιστορίας της…

Του Αθανάσιου Κούστα

Εγώ δεν θα γράψω για τον κορονοϊό και ας παρεξηγηθώ, που θα ασχοληθώ με ένα θέμα που πολλοί θα θεωρήσουν πως μέσα σε αυτές τις συνθήκες που βιώνει η χώρα και βέβαια η περιοχή μας, είναι ανεπίκαιρο. Κι όμως καθώς κι εγώ θεωρώ και ελπίζω, όπως όλοι μας, πως το συντομότερο δυνατόν,  θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα, θέλω να επισημάνω ένα θέμα που θα πρέπει να τύχει ιδιαίτερης προσοχής από την Δημοτική αρχή.

Σύμφωνα με τις σχετικές ανακοινώσεις, ο Δήμος της Πάτρας, έχει διενεργήσει διαγωνισμό και έχει αναθέσει σε εργολάβο την μετατροπή των κτιρίων των πρώην αποθηκών του Αυτόνομου Σταφιδικού Οργανισμού στην Λεύκα, σε κτίριο πολλαπλών χρήσεων για εκθεσιακές, αθλητικές και πολιτιστικές δράσεις.  Και πολύ σωστά, καθώς όταν το 1999 έκλεισε ο ΑΣΟ και τέθηκε σε εκκαθάριση, το 80% της περιουσίας του, δόθηκε στην τοπική αυτοδιοίκηση της κάθε περιοχής για να μετατραπούν οι παλιές αποθήκες σε χώρους πολιτισμού κ.λ.π. Να σημειώσω πως τέτοια κτίρια που πολλά εξ αυτών είναι παραδοσιακά και διατηρητέα, δόθηκαν σε Δήμους από την Κορώνη μέχρι και την Νεμέα.  Έτσι οι αποθήκες του ΑΣΟ στην Λεύκα βρέθηκαν στην ιδιοκτησία του Δήμου της Πάτρας πριν από 20 ακριβώς χρόνια. Στην συνέχεια ένα τμήμα του κτιρίου παραχωρήθηκε στα πληρώματα του Καρναβαλιού, που κάνουν κατασκευές, όπως άρματα, μασκαράτες αλλά και μεγάλες κατασκευές δρόμου που βρήκαν στον χώρο αυτό μια φιλόξενη στέγη (έστω και με πολλά προβλήματα), ώστε να έχουν τα εργαστήριά τους, τα εργαλεία τους αλλά και τον εξοπλισμό για την ποιοτική παρουσία τους στις παρελάσεις του Πατρινού Καρναβαλιού. Μέσα στον χώρο αυτό γεννήθηκαν τεχνίτες, προέκυψαν σημαντικές δημιουργίες και δημιουργήθηκε μια ομάδα Πατρινών που λατρεύουν του Καρναβάλι, το υποστηρίζουν, παράγουν ποιότητα και πολιτισμό. Είναι τα λεγόμενα πληρώματα του ΑΣΟ.  Και βέβαια, με την δραστηριότητα αυτή, ικανοποιείτο μια από τις χρήσεις που προέβλεπε η παραχώρηση του χώρου, αυτή του πολιτισμού. Συνεπώς ο Δήμος της Πάτρας, θα έπρεπε στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό που έκανε για την διαμόρφωση του χώρου να προβλέψει τον απαιτούμενο χώρο που θα ήταν δυνατόν να αναδειχθεί σε χώρο δημιουργίας αλλά και προβολής της ιδιωτικής συμμετοχής στο Πατρινό Καρναβάλι. Εξάλλου του κτίριο είναι αρκετό μεγάλο και μπορεί να στεγάσει όλες τις λοιπές δράσεις για τις οποίες προορίζεται. Αυτό δεν έγινε και τώρα εναγωνίως ο Δήμος αναζητά χώρο για να στεγάσει την δραστηριότητα αυτή, που είναι αρκετά δύσκολο, λόγω των προδιαγραφών που απαιτούνται, με αποτέλεσμα να ταλαιπωρείται ένα μεγάλο τμήμα της «crème de la crème» του Πατρινού Καρναβαλιού.

Αλλά ας υποθέσουμε ότι βρίσκεται το κατάλληλο  κτίριο για την μεταφορά των πληρωμάτων μαζί με τον εξοπλισμό και τα εργαστήριά τους και απελευθερώνεται ο χώρος. Φαντάζομαι πως οι αρχιτέκτονες του Δήμου θα έχουν σχεδιάσει πως θα προστατεύσουν και θα αναδείξουν ένα κειμήλιο χαρακτηριστικό δείγμα της οικονομικής ιστορίας της περιοχής μας, που βρίσκεται μέσα στον χώρο.

Αναφέρομαι, στην μηχανή- γραμμή παραγωγής κορινθιακής σταφίδας του 1955, που είναι εγκατεστημένη μέσα στο κτίριο. Αυτή η μηχανή δεν έτυχε της προστασίας που έπρεπε με αποτέλεσμα να αφαιρεθούν τμήματα της κυρίως από «ρομά» που έκαναν παλιότερα επιδρομές. Και τελικά σώθηκε ο βασικός κορμός κυρίως  από την προστασία που της παρείχαν τα μέλη των πληρωμάτων. Αυτή η μηχανή πρέπει να συντηρηθεί και κάποια τμήματά της είναι δυνατόν να τίθενται σε λειτουργία, ώστε οι επισκέπτες, κυρίως μαθητές να διδάσκονται την πραγματική και πιο όμορφη ιστορία της πόλης μας. 

Τα μηχανήματα επεξεργασίας της κορινθιακής σταφίδας, κατασκευάσθηκαν και εξελίχθηκαν από Πατρινούς μηχανουργούς, με αρχή την πρώτη δεκαετία του 1900, στοχεύοντας στα βασικά στοιχεία της επεξεργασίας και κυρίως την διαλογή.  Αρχικά η διαίρεση με κοσκίνες σε ποιοτικές κατηγορίες σύμφωνα με τα μεγέθη της ρόγας, όπως πολύ ψιλή (siftings), ψιλή (small), μέτρια (medium) και η χοντράδα (απορρίματα) που προορίζονταν για τα οινοπνευματοποιεία της πόλης μας. Αναλόγως του μεγέθους ήταν και οι χρήσεις όπως για γέμιση σε μπισκότα, σε κέϊκ, στις διάσημες Εγγλέζικές πουτίγκες κ.λ.π. Η μηχανή αύτη λεγόταν διαιρετική. Μετά προστέθηκαν από πάνω απορροφητήρες  (blowers) που απορροφούσαν από το προϊόν τα τσίγκανα, τις κούφιες ρόγες, φύλλα, ξυλάκια κ.λ.π. Αυτοί ήσαν σαν μεγάλα ξύλινα κιβώτια πάνω από τις διαιρετικές, με μεγάλα πτερύγια που περιστρέφονταν κι έκαναν τρομερό θόρυβο.

Ένα βασικό πρόβλημα των μηχανουργών ήταν η αποκοπή του μίσχου από την ρόγα. Και με πολλές προσπάθειες και μελέτη μπήκε στην παραγωγή η κοπτική μηχανή (cleaning machine) η «κλιναριστική» όπως την έλεγαν οι σταφιδεργάτες. Με περιστρεφόμενα πτερύγια (μαχαίρια) και τύμπανα με διάτρητα πλευρά, κατάφεραν να αφαιρούν τον μίσχο μηχανικά και μάλιστα με πολύ μεγάλη επιτυχία. Τότε ακόμα δεν χρησιμοποιούσαν πλυντήρια για το πλύσιμο της σταφίδας και την αφαίρεση της πέτρας και έτσι πλύσιμο γινόταν υποτυπωδώς με μπούχισμα θαλασσινού νερού στον σωρό που είχε και άλλες ιδιότητες.  Την αύξηση του βάρους και το «σφίξιμο» της σταφίδας για να μην αμολάει μέλια (όπως λέγανε οι σταφιδεργάτες). Στην πορεία βελτιώθηκαν τα μηχανήματα που σημαίνει πως βελτίωναν συνεχώς και την ποιότητα της κορινθιακής σταφίδας, που ήταν ήδη περιζήτητη (από την Βικτωριανή εποχή) και βασικό συστατικό της Αγγλικής διατροφής.

Η μηχανή αυτή, που βρίσκεται στο κτίριο του ΑΣΟ,  κατασκευής του 1955, όπως ανέφερα, έχει όλα τα χαρακτηριστικά που περιέγραψα, είναι μεταλλική και με πολλά μέρη ξύλινα με κόντρα πλακέ θαλάσσης και έχει διατηρηθεί σε πολύ καλή κατάσταση. Στην κατασκευή της συμμετείχε ως μαθητευόμενος ο Κώστας Κατσιγιάννης, που  έχει εξελίξει τις γραμμές παραγωγής της σταφίδας σε σύγχρονα πρότυπα και σήμερα έχει την εταιρεία ΤΕΜΚΕ που βρίσκεται στην Λεύκα.

Η μηχανή αυτή λειτούργησε για λογαριασμό του ΑΣΟ έως το 1958 και μετά μισθώθηκε από την Αιγιώτικη εξαγωγική εταιρεία Κουνιώτης, που αργότερα μίσθωσε το εργοστάσιο Βουρλούμη.  Το προϊόν τότε συσκευαζόταν ακόμη σε ξύλινα κιβώτια που κατασκεύαζαν τα ξυλοσχιστίρια της παραλιακής. Αναλόγως την ποιότητα ήταν και η μάρκα που την χαρακτήριζε, καθώς ο κάθε εξαγωγέας είχε και τις δικές του μάρκες που ήταν εντυπωσιακές όπως Black Diamond (μαύρο διαμάντι),Black Princess (Μαύρη πριγκίπισσα) , Black Knight (Μαύρος ιππότης) , Orchard Blossom (ανθισμένος οπωρώνας), Olympic και πολλές άλλες.

Αυτή η μηχανή του ΑΣΟ έχει μεγάλη ιστορία και θα πρέπει να αναδειχθεί και να μετατραπεί σε ένα μουσείο της κορινθιακής σταφίδας, σε ένα μουσείο της σπουδαιότερης ιστορίας της πόλης μας,  αν βέβαια θελήσει ο Δήμος και αντιληφθεί την αξία της.