Άνθρωποι, τρωκτικά, σκουπίδια! Μπήκαμε στο καταφύγιο των Υψηλών Αλωνίων που έχει μετατραπεί ξανά σε «ξέφραγο αμπέλι» | dete

Άνθρωποι, τρωκτικά, σκουπίδια! Μπήκαμε στο καταφύγιο των Υψηλών Αλωνίων που έχει μετατραπεί ξανά σε «ξέφραγο αμπέλι»

Ήταν 9 Οκτωβρίου του 2014, όταν στο πλαίσιο των εκδηλώσεων  «Φαντάσου την Πόλη -Πάτρα 2014» μελετητές έκαναν ξενάγηση στο χώρο του παλαιού καταφυγίου κάτω από τα Ψηλά Αλώνια. Οι άλλοτε βαριές σιδερένιες πόρτες που έκρυβαν το χώρο, σαν να πρόκειται για επτασφράγιστο μυστικό στα έγκατα της πόλης, ήταν πλέον παρελθόν. Τα συνεργεία του δήμου είχαν μαζέψει τα σκουπίδια, είχαν καθαρίσει το χώρο και είχαν αποκαλυφθεί οι υπόγειες στοές που προστάτευσαν τους κατοίκους από τους βομβαρδισμούς του 1940.

-Της Γιώτας Κοντογεωργοπούλου-

To άνοιγμα των καταφυγίων  οδήγησε τότε σε άτακτο φυγή, τόσο τα παραβατικά στοιχεία που το επέλεγαν ιδίως τις νυχτερινές ώρες, όσο και  τις  δοξασίες σχετικά με αυτό, οι οποίες ήταν ουκ ολίγες και προκαλούνταν από το μυστήριο στο οποίο πάντα παραπέμπουν οι κλειστές πόρτες.

Σήμερα, πέντε χρόνια μετά, το καταφύγιο των Υψηλών Αλωνίων, δεν θυμίζει σε τίποτα εκείνη τη μέρα κατά την οποία οι Πατρινοί περνούσαν την πόρτα του και έβλεπαν τον καθόλα ενδιαφέροντα χώρο που είναι ταυτισμένος με την ιστορία πόλης, να ανοίγει και άκουγαν υποσχέσεις σχετικά με την διατήρηση της καθαριότητας,  του φωτισμού και την αξιοποίηση, συζήτηση που μόλις ξεκινούσε για να καταλήξει στο αδιέξοδο, όπως και τόσες άλλες σε αυτή την πόλη.

Η εικόνα που αντικρύσαμε μπαίνοντας στο παλιό καταφύγιο μαζί με τον Αλέξη Γκλαβά, ο οποίος και έχει τραβήξει τις φωτογραφίες,  είναι απελπιστική.

Οι κατασκευές  από συρματόπλεγμα, έχουν παραβιαστεί και από τις δύο πλευρές του καταφυγίου. Το να μπει ο οποιοσδήποτε μέσα σε αυτό, είναι απλά υπόθεση διάθεσης, περιέργειας, ή απλώς τόλμης μιας και δεν ξέρει τι μπορεί να συναντήσει στο σκοτάδι. Δεν χρειάζεται καν να σκύψεις για να περάσεις.

Σκνίπες, μύγες και άλλα έντομα

Στην είσοδο σε υποδέχονται μύγες, σκνίπες και άλλα έντομα που ίπτανται φτιάχνοντας μια νοητή κουρτίνα που αναδύεται από τα σκουπίδια.

Η μυρωδιά σε προειδοποιεί για χρήση του εξωτερικού χώρου ως υπαίθριου ουρητηρίου. Σε προδιαθέτει δε για αυτό που θα συναντήσεις εντός. Ανάβουμε φακό και βλέπουμε: σκουπίδια, σακούλες, κουβέρτες, μια μικρή διαλυμένη ιγκλού σκηνή,  κουτιά από μπύρες και αναψυκτικά, πλαστικά μπουκάλια, σπασμένα γυαλιά,  σκόρπια υφάσματα, υποψία ρούχων, ξύλα, σακίδια ώμου γεμάτα λάσπη, χαρτόνια και τρωκτικά. Ο άλλοτε περιποιημένος και φωτισμένος χώρος που αντίκρυσαν οι Πατρινοί και που με μια απλή αναζήτηση μπορεί να δει κανείς στα ΜΜΕ, έχει μετατραπεί σε ένα μικρό γκέτο «ποντικών» που τρυπώνουν εκεί τις νύχτες είτε για να βρουν στέγη, είτε για να κάνουν χρήση. Αλλά και τη μέρα ο οποιοσδήποτε μπορεί να μπει μέσα ανενόχλητος. Ακόμη και μερικά περίεργα παιδιά που παίζουν στη γειτονιά.

Είναι το καταφύγιο της πόλης των Πατρών μια ακόμη απόδειξη της πλήρους αδυναμίας της πόλης, αν όχι να αξιοποιήσει τα ιστορικά της σημεία και να τα αναδείξει, τουλάχιστον να τα προστατέψει μετά από τις όποιες παρεμβάσεις έχουν γίνει σε αυτή την κατεύθυνση.

Το καταφύγιο δεν έχει επανέλθει απλώς στην πρότερη κατάστασή του. Έχει γίνει πολύ πολύ χειρότερο. Φταίει για αυτό η εμπλοκή πολλών υπηρεσιών και φορέων στην υπόθεση της ταυτότητας και της χρήσης του; Φταίει απλώς που ό,τι χτίζουμε το γκρεμίζουμε; Φταίει η αδιαφορία μας;  Ίσως όλα μαζί.

Σε μια περίοδο που άλλα αντίστοιχα καταφύγια στην Ελλάδα και τον κόσμο, άρχισαν να αξιοποιούνται και να φιλοξενούν εκθέσεις και δράσεις ιστορικού και πολιτιστικού χαρακτήρα (ιδέα που κερδίζει συνεχώς νέους οπαδούς), το καταφύγιο της Πάτρας, έχει επιστρέψει στην απόλυτη παρακμή.

Η προσπάθεια επί Φούρα

Η συζήτηση για την αξιοποίηση του καταφυγίου της Πάτρας ξεκίνησε από το περιοδικό «το δόντι», το 2008 (τεύχος 44). Ακολούθησαν συζητήσεις στελεχών του περιοδικού με το δήμο, για την δυνατότητα χρήσης του ως χώρου εκθεσιακών-μουσειακών δραστηριοτήτων. Για το θέμα συστάθηκε ομάδα εργασίας από πρόσωπα και φορείς της πόλης με ειδικές γνώσεις και εμπειρία ενώ έγιναν συζητήσεις και με την Ιστορική Εθνολογική Εταιρεία Πελοποννήσου και με ιδιώτες συλλέκτες που είχαν εκφράσει ενδιαφέρον.

Την άνοιξη του 2008 ο τότε δήμαρχος Ανδρέας Φούρας σε εκδήλωση για την παγκόσμια ημέρα μουσείων ανακοίνωσε ότι είχε έρθει σε επαφή με ομάδα πολιτών της Πάτρας για την αξιοποίηση του καταφυγίου ως χώρου ιστορικής μνήμης. Αργότερα γνωστοποιήθηκε ότι η συγκεκριμένη πρόταση αφορούσε τη στέγαση στο καταφύγιο,  ιδιωτικής συλλογής ιστορικούενδιαφέροντος για την οποία όμως  ο χώρος κρίθηκε τελικά ακατάλληλος.

Μια ακόμη μελέτη στο συρτάρι

Το 2012 ομάδα επιστημόνων, αρχιτεκτόνων, πολιτικών μηχανικών και χημικών μηχανικών, μελών του ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας, (Αγγελική Βαρβαρέσου, Σταύρος Μπουτόπουλος, Ελένη Σπίνου, Ανδρέας Τσιλίρας) προχώρησε στην εκπόνηση επιστημονικής  εργασίας, σχετικά με την αξιοποίηση του καταφυγίου και των υπόγειων στοών του.

Η πλήρης μελέτη αξιοποίησης, πρότεινε τη δημιουργία χώρου μόνιμης έκθεσης  ιστορικού- πολεμικού- στρατιωτικού υλικού  στο ένα τμήμα του καταφυγίου και στο άλλο τη δημιουργία χώρου περιοδικών εκθέσεων.  Η εμπεριστατωμένη μελέτη πρότεινε και την πολεοδομική σύνδεση του καταφυγίου και την σύνδεση του αναλημματικού του τοίχου με την πόλη και τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα της ευρύτερης αυτού περιοχής.

Στόχος ήταν να υπάρχει  διαρκής λειτουργία ώστε να το επισκέπτονται κάτοικοι και επισκέπτες. Προτεινόταν μάλιστα οι επισκέπτες να ακολουθούν συγκεκριμένη πορεία, ώστε να βλέπουν τη μόνιμα εγκατεστημένη έκθεση, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει υλικό που θα παραπέμπει στους Βαλκανικούς Πολέμους, στη Μικρασιατική Εκστρατεία στον πρώτο και δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τελικά, το καταφύγιο, στην καρδιά της πόλης, στην οδό Αθανασίου Διάκου, διαθέτει άλλου είδους... εκθέματα.

(Από Εφημερίδα 7 Μέρες Ενημέρωση)