Ο αγρότης που γύρισε από τα ψώνια και βρήκε το σπίτι του σε άλλη χώρα

Παγιδευμένος πίσω από το συρματόπλεγμα, ο ασπρομάλλης αγρότης κόβει κλαδιά από τα δέντρα του για να ζεσταθεί στον βαρύ χειμώνα της Γεωργίας.

«Δεν με αφήνουν να φύγω,» λέει. «Έχω κολλήσει εδώ. Πού να πάω; Δεν έχω φαΐ, ψωμί, δεν έχω τίποτα. Τι να κάνω; Να σκοτωθώ;», λέει στο CNN o 82χρονος αγρότης.

Για τους Γεωργιανούς ο Ντάτο Βανισβίλι είναι το απεγνωσμένο πρόσωπο μιας παγωμένης διαμάχης, το θύμα αυτού που κάποιοι αποκαλούν «έρπον σύνορο» και η Γεωργία αποκαλεί «γραμμή κατοχής» ανάμεσα σε εκείνη και τη Νότια Οσετία.

Είπαν: Αυτή είναι ρωσική επικράτεια. Αν δεν θες να ζεις στη Ρωσία να φύγεις από ΄δω. Είμαι από τη Νότια Οσετία της Γεωργίας. Είμαι ο Βανισβίλι, Γεωργιανός πολίτης!

Το σπίτι του στέκεται πάνω στην αμφισβητούμενη συνοριακή γραμμή που χωρίζει τη Γεωργία από τη Νότια Οσετία.

Πριν από πέντε χρόνια, ο Βανισβίλι λέει ότι έφυγε για κάποιες δουλειές στο χωριό.Όταν επέστρεψε βρήκε το σπίτι του περιχαρακωμένο με συρματόπλεγμα. Ανήκε πλέον σε μια άλλη χώρα.

«Είπαν: Αυτή είναι ρωσική επικράτεια. Αν δεν θες να ζεις στη Ρωσία να φύγεις από ΄δω. Είμαι από τη Νότια Οσετία της Γεωργίας. Είμαι ο Βανισβίλι, Γεωργιανός πολίτης!»

Λέει ότι του τέθηκε ένα αδύνατο δίλημμα. Είτε να εγκαταλείψει το σπίτι του ή να κόψει την επαφή με την αγαπημένη του πατρίδα.

Τώρα αγκαθωτό συρματόπλεγμα διασχίζει τον κήπο του, καθηλώνοντας εκείνον, τον εγγονό του και την άρρωστη γυναίκα του στο σπίτι. «Είμαι κολλημένος εδώ,» λέει. «Εάν περάσω τον φράχτη θα με συλλάβουν και θα πρέπει να τους πληρώσω πρόστιμο. Με παρακολουθούν.»

Τους γείτονές του τους βλέπει μόνο όταν έρχονται να επισκεφτούν το τοπικό νεκροταφείο που βρίσκεται στην άλλη πλευρά της ιδιοκτησίας του. Η είσοδος απαγορεύεται κι έτσι του ζητούν να αφήσει λουλούδια στους τάφους εκ μέρους τους. Καμιά φορά του φέρνουν τρόφιμα.

Οι Βανισβίλι είναι αποκομμένοι από τον κόσμο. «Η ζωή μου χειροτερεύει όλο και περισσότερο. Βοηθήστε με εάν μπορείτε,» λέει μέσα από το συρματόπλεγμα. Αλλά λίγα μπορεί να κάνει κάποιος στη Γεωργία.

Η ζωή στην ουδέτερη ζώνη

Ο Βανισβίλι δεν είναι παρά ένα από τα θύματα αυτού που τα ευρωπαϊκά παρατηρητήρια αποκαλούν ρωσική «μεθοριοποίηση» - λένε ότι η Ρωσία σταθερά δημιουργεί νέα σύνορα μέσα στην πρώην σοβιετική δημοκρατία.

Ο Μεράμπ Μεκαρισβίλι λέει ότι αναγκάστηκε να διαλέξει ανάμεσα στην πατρική του οικία και τη γη του όταν τα σύνορα μετατοπίστηκαν γύρω της. Αν και το σπίτι του, έξω από το μικρό χωριό Ντβάνι, είχε βομβαρδιστεί το 2008 στις συγκρούσεις με τη Ρωσία, επέλεξε να παραμείνει. Μετά οι Ρώσοι ήρθαν και έφραξαν τον δρόμο χωρίζοντας το πατρικό σπίτι από τα κτήματα. Του έδωσαν μια επιλογή: Γίνε κάτοικος της Νότιας Οσετίας ή φύγε. Εγκατέλειψε το σπίτι του και χτίζει ένα άλλο σε ό,τι απέμεινε από τη γη του.

Η Ταμάρα Κορελί ζει στην ουδέτερη ζώνη με τον άντρα της και τα δυο της εγγόνια, ανάμεσα στα γεωργιανά σύνορα και ένα ρωσικό φυλάκιο. Η ζωή, λέει, είναι δύσκολη μετά τον πόλεμο. «Πριν ζούσα από τις αγελάδες μου. Τώρα μου απέμεινε μόνο μία επειδή έχει παντού νάρκες. Δεν έχω σύνταξη, δεν έχω βοήθεια από το κράτος, δεν έχω τίποτα.»

Τα «έρποντα» σύνορα

Μια αποστολή της ΕΕ περιπολεί αυτό που επισήμως είναι γνωστό ως Διοικητική Μεθοριακή Γραμμή ανάμεσα στη Γεωργία και τις αποσχισθείσες περιοχές της Νότιας Οσετίας και της Αμπχαζίας. Κάθε χρόνο η γραμμή μετακινείται σταθερά, καταπίνοντας αγροκτήματα, ακόμα και ολόκληρα χωριά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:  Θρίλερ στη Χαλκιδική - Αγνοείται άνδρας που έκανε κανό

«Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν καν πού βρίσκεται η γραμμή,» λέει ο Κέστουτις Γιανκάουσκας, επικεφαλής του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου. «[Το σύνορο] έχει εγκατασταθεί στην πράξη, αλλά δεν υπάρχει τίποτα επίσημο. Είναι μια πολύ ασαφής γραμμή.»

Μερικές φορές, οι Ρώσοι χρησιμοποιούν αγκαθωτό συρματόπλεγμα, άλλες τοποθετούν πράσινες πινακίδες που γράφουν «απαγορεύεται η διέλευση» στα γεωργιανά και τα αγγλικά. Οι πινακίδες μπερδεύουν τους ντόπιους που παραπονιούνται ότι συλλαμβάνονται και πληρώνουν πρόστιμο επειδή περνούν τα σύνορα. Λένε ότι η γραμμή αλλάζει συνέχεια.

Φέτος, οι Ρώσοι έσκαψαν δύο χαρακώματα μέσα στους οπωρώνες, ισχυριζόμενοι ότι έγιναν για λόγους πυρασφάλειας, αλλά οι Γεωργιανοί λένε ότι όσοι τα διασχίζουν συλλαμβάνονται. «Δεν γνωρίζουμε προς τα πού και πόσο μακριά μπορεί να μετακινηθεί η γραμμή γιατί δεν είναι αναγνωρισμένη,» εξηγεί ο Γιανκάουσκας, προσθέτοντας ότι μάλλον βασίζεται σε παλιούς χάρτες του Σοβιετικού Επιτελείουτης δεκαετίας του 1980.

Παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου

Τα παρατηρητήρια αναφέρουν ότι οι αυτές οι καταπατήσεις αποτελούν παράβαση του διεθνούς δικαίου.

Μόνον η Ρωσία, η Νικαράγουα, η Βενεζουέλα και το Ναουρού έχουν αναγνωρίσει τηνΑμπχαζία και τη Νότια Οσετία ως ανεξάρτητα κράτη. Η Ρωσία λέει ότι ο στρατός της βρίσκεται εκεί ύστερα από εκκλήσεις. Τα παρατηρητήρια αναφέρουν ότι 18 ρωσικά φυλάκια και 4 ρωσικές στρατιωτικές βάσεις βρίσκονται στο έδαφος της Γεωργίας.

Είναι κατασκευασμένα έτσι ώστε να επανδρώνονται γρήγορα, εάν χρειαστεί, και το καθένα μπορεί να στεγάζει 30 με 50 στρατιώτες. Περιλαμβάνουν ακόμα και διαμερίσματα για παντρεμένα ζευγάρια και παιδότοπους. Οι ντόπιοι λένε ότι οι βάσεις είναι σημάδι ότι οι Ρώσοι ήρθαν για να μείνουν.

To CNN προσπάθησε να επικοινωνήσει με αξιωματούχους της Νότιας Οσετίας και του Κρεμλίνου σχετικά με τις κατηγορίες ότι οι άνθρωποι χάνουν τη γη τους, αλλά δεν έλαβε καμία απάντηση.

Δημοψήφισμα εν όψει

Στα 25 χρόνια της ανεξαρτησίας της από την ΕΣΣΔ, η Γεωργία είχε ταραγμένες σχέσεις με τη γειτονική Ρωσία. Το 2008 ξέσπασαν ένοπλες συγκρούσεις ύστερα από επιθέσεις αυτονομιστών της Νότιας Οσετίας σε Γεωργιανούς κυανόκρανους. Η Γεωργία έστειλε στρατεύματα στη Νότια Οσετία και η Ρωσία απάντησε με εισβολή στη γείτονα.

Μετά το πέρας των εχθροπραξιών, τα ρωσικά στρατεύματα υποχώρησαν μόνο μέχρι τη Νότια Οσετία που αντιμετωπίζουν ως ανεξάρτητο κράτος. Το 2017 τα πράγματα αναμένεται να περιπλακούν περισσότερο. Σε μια κίνηση που θυμίζει τηνπροσάρτηση της Κριμαίας, αναμένεται η διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την προσχώρηση στη Ρωσία.

Το Κρεμλίνο παραμένει σιωπηλό, αλλά υπογείως, η υποστήριξη της Ρωσίας είναι σαφής. Τον Απρίλιο του 2016, η ρωσική Δούμα επικύρωσε συμφωνία για την οροθεσία της Νότιας Οσετίας.

Τα φαντάσματα του παρελθόντος και οι φόβοι του μέλλοντος

Η Γεωργία παλεύει να διατηρήσει την εδαφική της ακεραιότητα. «Το παρελθόν ακόμα μας στοιχειώνει,» λέει ο Γιανκάουσκας. Ο Μεκαρισβίλι φοβάται ότι σύντομα οι Ρώσοι θα ξανακατέβουν. «Έχουμε ξαναζήσει τον πόλεμο. Ακόμα κι έτσι είναι καλύτερα,» λέει. Αλλά και η οικογένεια της Ταμάρα ζει με τον τρόμο της επιστροφής του πολέμου. «Κάθε φορά που πετά αεροπλάνο ο εγγονός μου φωνάζει: Γιαγιά, ξεκίνα το αυτοκίνητο γρήγορα, έρχονται οι Ρώσοι! Ζούμε με το φόβο. Κανένας δεν ξέρει τι θα μας ξημερώσει.»