Άρθρο του Θανάση Κούστα: Η απειλή της τεχνολογίας και η έκθεση Patras IQ

Στην διάρκεια της εικοσαετίας 1975-1995, η Πάτρα κλονίστηκε από την μεγάλη σε όγκο και διάρκεια αποβιομηχάνιση. Ογδόντα μεγάλες και μεσαίες βιομηχανίες, πλήθος βιοτεχνίες και εκατοντάδες υποστηρικτικά συνεργεία και επαγγελματίες που η λειτουργία τους ήταν άμεσα συνδεδεμένη με τις βιομηχανίες, έκλεισαν. Τριάντα χιλιάδες άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας χάθηκαν. Μέχρι και σήμερα αναφερόμαστε στην αίγλη που είχε η Πάτρα λόγω της ύπαρξης των επιβλητικών βιομηχανιών που αιμοδοτούσαν οικονομικά το σύνολο της περιοχής.

Πολλές ερμηνείες δόθηκαν, αρκετές με πολιτικά η κομματικά κίνητρα αλλά και άλλες όπως η διογκούμενη «σοσιαλμανία», οι συνεχείς διεκδικήσεις και απαιτήσεις των συνδικαλιστών που υποστηρίζονταν  θεσμικά  και από φορείς της περιοχής αλλά και η κακοδιαχείριση.

Η ουσία όμως είναι – και αυτό δεν έχει σε σημαντικό βαθμό ειπωθεί - πως η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας άλλαζε τις ισορροπίες, μείωνε την ανταγωνιστικότητα  από την εκσυγχρονιστική υστέρηση όσων δεν ακολουθούσαν και έθετε εκτός αγοράς κραταιές βιομηχανίες.

Η τεχνολογία ως προϊόν εφαρμοσμένης έρευνας, έμπαινε με γοργά βήματα στην ζωή μας, την επηρέαζε σε σημαντικό βαθμό και άλλαζε τις έως τότε γνωστές σταθερές ιδιαίτερα στην παραγωγική διαδικασία.

Παράλληλα και εκ του λόγου αυτού όμως, οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Την δεκαετία 2001-2010 χάθηκαν στην Ευρώπη 22.000.000 θέσεις εργασίας στον μεταποιητικό κλάδο, ακριβώς λόγω της ταχύτατης εξέλιξης της τεχνολογίας στην παραγωγή.

Πρόσφατα ο διάσημος Φυσικός επιστήμων Στίβεν Χόκινγκ, έγραψε ένα άρθρο στην Guardian, που καταλήγει με την φράση «να μάθουμε πάνω απ’ όλα την ταπεινοφροσύνη».
Στο κείμενό του αναφέρει πως  «η αυτοματοποίηση των εργοστασίων έχει ήδη αποδεκατίσει τις θέσεις εργασίας στις παραδοσιακές κατασκευές και η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης είναι βέβαιο πως θα οξύνει αυτό το φαινόμενο, πλήττοντας βαθιά τις μεσαίες τάξεις και αφήνοντας διαθέσιμες μόνο τις θέσεις που απαιτούν δημιουργικότητα και ανθρώπινη εποπτεία.
Αυτό με τη σειρά του θα διογκώσει τις ήδη μεγάλες οικονομικές ανισότητες σε όλο τον κόσμο.
Το διαδίκτυο και οι πλατφόρμες θα επιτρέπουν σε πολύ μικρό αριθμό ανθρώπων να συγκεντρώσουν αμύθητο πλούτο, διατηρώντας επιχειρήσεις με ελάχιστες θέσεις εργασίες, αλλά με τεράστιο κέρδος».

Στο «Βήμα» της Κυριακής 5 Μαρτίου 2017, δημοσιεύθηκε ένα άρθρο των Γιώργου Μητακίδη και Αντώνη Τριφύλλη με τίτλο «Η απειλή της τεχνολογίας».

Αναφέρουν ότι «Στην φετινή συνάθροιση του Νταβός του Global Economic Forum, παρουσιάστηκε η ετήσια μελέτη των παγκόσμιων προκλήσεων, καθώς και η αλληλεξάρτησή τους. Σε αυτή αναλύονται οι κίνδυνοι και οι τάσεις που απειλούν την ισορροπία του συστήματος. Αναφέρθηκαν 30 κίνδυνοι από τους οποίους ξεχώρισαν οι πέντε πιο σημαντικοί και ανάμεσα σε αυτούς την κορυφαία θέση έχει η ταχύτητα εξάπλωσης των νέων τεχνολογιών. Η λεγόμενη τέταρτη βιομηχανική επανάσταση με επίκεντρο τους κλάδους της τεχνητής νοημοσύνης, της ρομποτικής, του internet των πραγμάτων (internet of things) κ.α.

Η έκπληξη της έρευνας ήταν, ότι η τεχνολογική επανάσταση θεωρείται από τους ειδικούς η μεγαλύτερη απειλή για το μέλλον. Και αυτή εκφράστηκε εμβληματικά από ένα ποσοστό. Το 86% των θέσεων εργασίας που χάθηκαν στις ΗΠΑ από το 1997 έως το 2007 ήταν θύματα της τεχνολογικής επανάστασης που είναι μόνο η αρχή μιας εξέλιξης που ήδη τρέχει και θα λάβει διαστάσεις απρόβλεπτες τα επόμενα χρόνια. Στο νέο οικοσύστημα είναι φανερό ότι από την μία θέσεις εργασίας χάνονται και από την άλλη νέες θέσεις εργασίας δημιουργούνται. Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι νέες θέσεις εργασίας απαιτούν νέες δεξιότητες η και συνδυασμό δεξιοτήτων, γεγονός το οποίο εμποδίζει κάποιον που χάνει μία από τις παλιές να πάρει μία από τις νέες. Είναι τέτοια η ταχύτητα της ανάπτυξης της ψηφιακής τεχνολογίας-οικονομίας, που τα πανεπιστήμια αδυνατούν να ανταποκριθούν. Π.χ. αυτή την στιγμή στις ΗΠΑ υπάρχουν 800.000 κενές θέσεις εργασίας για ειδικότητες ασφαλείας ψηφιακών συστημάτων».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:  Άρθρο του Θανάση Νταβλούρου: Επί θύραις το δραματικό καλοκαίρι του 2015

Στο πιο πάνω κείμενο παρακολουθήσαμε μια εξελικτική πορεία που δείχνει  που οδηγείται η κοινωνία, πως εξελίσσεται η παραγωγή και πως επηρεάζεται η απασχόληση.

Οι κυβερνήσεις κυρίως στην χώρα μας είχαν και έχουν μια μεγάλη και διαρκή πρόκληση, καθώς  οι αρνητικές επιρροές στην απασχόληση, ακριβώς λόγω των εξελίξεων στην τεχνολογία, μας έχουν χτυπήσει ήδη την πόρτα τα τελευταία σαράντα χρόνια. Δεν ασχολήθηκαν όμως ιδιαίτερα.

Χάσαμε την ανταγωνιστικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με ευκολία συνηθίσαμε να καταναλώνουμε εισαγόμενα και να μην παράγουμε. Και έτσι, αυτή η γενιά χάθηκε, 500.000 νέοι ξενιτεύτηκαν στην περίοδο της κρίσης και στηρίζουν το ΑΕΠ των χωρών που τους φιλοξενούν. Προχθές έφυγε η κόρη του γείτονα, σήμερα έφυγε ο δικός μου γιός, αύριο θα φύγει το δικό σου παιδί.

Το συμπέρασμα είναι ότι η τεχνολογία αφαιρεί θέσεις εργασίας αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί σε όσους έχουν αποκτήσει δεξιότητες.]

Η τεχνολογία αυξάνει την ανταγωνιστικότητα και ισχυροποιεί τις οικονομίες.

Η τεχνολογία αξιοποιεί την καινοτομία και δημιουργεί ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων

Που σημαίνει πως πρέπει να αμυνθούμε, τώρα έστω και αργά, πρέπει να απαιτήσουμε την ενεργοποίηση της πολιτείας για καινοτόμες πολιτικές στην εκπαίδευση, ώστε να προετοιμάσουν με δεξιότητες την επόμενη γενιά τουλάχιστον.  Ισχυρά κίνητρα για νεοφυείς καινοτόμες επιχειρήσεις, ώστε να μείνουν οι νέοι επιστήμονες στην χώρα μας. Φιλικό περιβάλλον και κίνητρα για προσέλκυση νέων παραγωγικών επενδύσεων, ως μονόδρομο για την αύξηση της απασχόλησης.  Υποδομές που θα προσελκύσουν παραγωγικές μονάδες και θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Και σύνδεση της έρευνας και των επιτευγμάτων της τεχνολογίας με την παραγωγική διαδικασία.

Το τελευταίο ήταν και το βασικό σκεπτικό, αυτών που το 2012 οδήγησαν  το Επιμελητήριο Αχαϊας και το Πανεπιστήμιο Πατρών να συνενώσουν τις δυνάμεις τους, να υπογράψουν πρωτόκολλο συνεργασίας και να ξεκινήσουν πιλοτικά ένα ταξίδι που στόχευε να φέρει τους ερευνητές και τα προϊόντα της γνώσης σε άμεση επαφή και σχέση με την κοινωνία και την επιχειρηματική κοινότητα, ιδιαίτερα με τον παραγωγικό τομέα.

Παράλληλα να συγκρατήσει τους νέους επιστήμονες στην χώρα μας.

Εφέτος, γίνεται στην πόλη μας, για τέταρτη χρονιά η έκθεση μεταφοράς τεχνογνωσίας PATRAS IQ στα πλαίσια της οποίας 100 και πλέον ερευνητές, ινστιτούτα, start-up επιχειρήσεις και συμπράξεις θα παρουσιάσουν τα επιτεύγματά τους. Στόχος είναι να γίνει η Πάτρα ένα συνολικό οικοσύστημα με αναφορά στην έρευνα, την καινοτομία και την τεχνολογία. Η αρχική προσπάθεια πλαισιώθηκε από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος, το Υπουργείο Οικονομίας, το Υπουργείο Παιδείας, το ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδος και το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.

Η τεχνολογία είναι δίπλα μας, δεν πρέπει να αισθανόμαστε ότι μας απειλεί αλλά ότι μπορούμε να την αξιοποιήσουμε προς όφελος της κοινωνίας. Και οι πολιτικοί πρέπει να ασχοληθούν σοβαρά με τον τομέα αυτό, αν θέλουμε σαν χώρα να έχουμε μέλλον.

Η πορεία για την καταπολέμηση της ανεργίας, την ανάπτυξη και την πρόοδο είναι αυτή και είναι μονόδρομος… ας την αγκαλιάσουμε με την συμμετοχή μας.